Literatuur als denkscholing

Martijn Koek

Keizer Karel College Amstelveen / Universiteit van Amsterdam

In een langlopend en uiteindelijk Nobelprijswinnend onderzoek toonden de psychologen Kahnemann en Tversky aan dat we de meeste, grote én kleine, besluiten die we in ons leven nemen, baseren op automatische, ingesleten, denkpatronen. Dat is makkelijk, kost weinig energie. Toch heeft dat geautomatiseerd denken nadelen: het ligt aan de basis van psychologische ongemakken zoals stress, angst en depressie. Bovendien lijken denkautomatismen ook ons vermogen kritisch te denken te frustreren: we reageren te snel, te impulsief, te automatisch. Het zou ons helpen als we er vaker in zouden slagen ons denken te de-automatiseren. 

Ik doe onderzoek naar hoe literatuuronderwijs kan bijdragen aan kritisch leren denken. Zulk onderwijs heeft op mijn school al een lange traditie. Met collega’s scherpten we ons onderwijs aan, op basis van interviews die ik met leerlingen hield en een literatuuronderzoek, en ontwikkelden we een lessenserie literatuur die leerlingen noopt het automatisch denken even op stop te zetten, opdat zij dan kritischer een literaire tekst interpreteren. En passant ontwikkelende we ook een instrument om de kritisch literaire vaardigheid van leerlingen te meten. 

In de workshop licht ik de principes achter onze lessen toe. Aan de hand van een kort verhaal doorlopen we dan de centrale werkvorm in de lessenserie en de vier denkfasen (zie figuur hierboven).  Ik zie uit naar jullie kritische vragen.

Terug naar O&I